polski  english 
Instytut Biologii Ssaków PAN

Instytut Biologii Ssaków PAN jest samodzielną jednostką naukowo-badawczą Polskiej Akademii Nauk, powstałą 1 stycznia 2011 roku z przekształcenia Zakładu Badania Ssaków PAN. Od 1952 roku Instytut prowadzi badania z zakresu morfologii, taksonomii, systematyki, ewolucji, genetyki populacji, etologii i ekologii ssaków. W latach 1952-2006 pracownicy Instytutu opublikowali 23 książki i ponad 1400 prac naukowych. Lista czasopism, na łamach których ukazywały się te prace obejmuje ponad 60 tytułów i zawiera najlepsze na świecie periodyki zajmujące się biologią, zoologią, ekologią i ochroną przyrody. Od 2003 roku Instytut posiada status Centrum Doskonałości Unii Europejskiej, a w 2010 roku został sklasyfikowany na trzecim miejscu w Polsce wśród placówek z zakresu nauk biologicznych.

Instytut posiada warunki niezbędne do skutecznej realizacji zaawansowanych badań naukowych i przedsięwzięć edukacyjnych – zespół zaangażowanych naukowców, nowoczesny budynek z dobrze wyposażonymi laboratoriami naukowymi oraz bliskość wyjątkowego obszaru badawczego - Białowieskiego Parku Narodowego (Rezerwatu Biosfery UNESCO i Obiektu Światowego Dziedzictwo Ludzkości). Obecnie Instytut zatrudnia 50 osób – naukowców, doktorantów i wykwalifikowanych pracowników technicznych.

Instytut aktywnie współpracuje z wieloma zagranicznymi instytucjami naukowymi w zakresie wspólnych projektów naukowych oraz wymiany i szkolenia pracowników.

Aktualne wyniki prac badawczych:

  1. Badania genetyczne żubra (Bison bonasus) z użyciem tradycyjnych markerów DNA oraz mikromacierzy SNP, wykazały dramatycznie niską zmienność genetyczną żubra i pozwoliły określić efektywną wielkość współczesnej populacji białowieskiej na ok. 25 osobników.
  2. Badania wilków ujawniły istnienie w Polsce 3 odrębnych genetycznie subpopulacji: północno-wschodniej, środkowo-wschodniej i karpackiej. Ogólną liczebność wilka oceniono na 600 - 700 osobników, lecz jak wykazały badania z użyciem narzędzi GIS, odpowiednie dla tego gatunku środowiska w zachodniej Polsce mogłyby pomieścić dodatkowo 800 - 900 wilków. Bariery środowiskowe - przede wszystkim obszary rolne, zabudowa oraz drogi z dużym natężeniem ruchu sprawiają, że rekolonizacja zachodniej Polski (głównie przez wilki z północno-wschodniej subpopulacji) następuje bardzo powoli.
  3. Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce wykazały, że struktura genetyczna populacji odzwierciedla historię reintrodukcji tego gatunku w XIX i w pierwszej połowie XX wieku. Wyraźnie wyróżniają się subpopulacje podlaska, mazurska i suwalska. Wykryto pozostałości reliktowej - rodzimej populacji jelenia w Lasach Napiwodzko-Ramuckich i w Puszczy Rominckiej.

W Instytucie działają 4 zakłady naukowe: Zakład Genetyki i Ewolucji, Zakład Biogeografii, Zakład Ekologii Behawioralnej i Ekofizjologii oraz Zakład Ekologii Populacji.

Misją Instytutu Biologii Ssaków PAN jest zdobywanie, rozwijanie i upowszechnianie wiedzy o przyrodzie i procesach przyrodniczych w celu zapewnienia naukowego wsparcia dla skutecznej ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju.

Instytut realizuje swoją misję poprzez prowadzenie badań naukowych dotyczących różnych aspektów biologii ssaków, publikowanie artykułów w międzynarodowych czasopismach naukowych, rozwijanie międzynarodowej współpracy naukowej, prowadzenie kształcenia na poziomie akademickim, opracowywanie ekspertyz dla instytucji państwowych i organizacji pozarządowych oraz upowszechnianie wiedzy o przyrodzie wśród szeroko rozumianej opinii publicznej.

Ochrona przyrody
Instytut angażuje się w działalność na rzecz ochrony przyrody. Zainicjowany w 2004 roku przez pracowników Instytutu „Program Żubr”, w tym jego część "Kraina Żubra", wdraża nowe koncepcje dotyczące ochrony żubra oraz zrównoważonego rozwoju regionu w oparciu o jego walory przyrodnicze i kulturowe. Praktyczne działania na rzecz ochrony żubra były realizowane w ramach koordynowanego przez Instytut projektu Unii Europejskiej Life Nature. Przy Instytucie utworzono również Sieć Żubrową – punkt kontaktowy dla osób zainteresowanych ochroną żubra i prowadzeniem badań związanych z tym gatunkiem.

Pracownicy Instytutu przygotowali koncepcję sieci korytarzy ekologicznych w Polsce, które łączą cenne przyrodniczo obszary kraju i umożliwiają migrację zwierząt i roślin. Opracowano projekt korytarzy ekologicznych, mających zapewnić ochronę łączności ekologicznej na terenie Polski. Projekt ten stał się jednym z istotnych narzędzi służących do analizy oddziaływania projektowanych dróg i linii kolejowych na populacje zwierząt w Polsce. Opracowano wytyczne do projektowania przejść dla zwierząt i innych środków łagodzących negatywne oddziaływanie infrastruktury transportowej na populacje dzikich zwierząt.

Jednym z najważniejszych celów Instytutu Biologii Ssaków w zakresie ochrony przyrody pozostaje objęcie skuteczną ochroną całego obszaru Puszczy Białowieskiej. Instytut jest zaangażowany w wypracowanie modelu skutecznej ochrony Puszczy Białowieskiej. Pracownicy Instytutu brali udział w pracach Zespołu Prezydenta RP ds. ochrony Puszczy i w wielu innych podobnych inicjatywach. Przygotowano projekt ustanowienia Parku Narodowego na całym obszarze polskiej części Puszczy Białowieskiej. Opracowano szczegółowy projekt funkcjonowania takiego parku, wraz z wyznaczeniem stref o różnych reżimach ochronnych. Wykorzystano przy tym liczne wyniki badań prowadzonych w IBS PAN, które pomogły wytypować najcenniejsze przyrodniczo fragmenty Puszczy.

Na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego i w jego okolicach Instytut prowadzi badania nad zespołem ssaków kopytnych (łoś, jeleń, dzik, sarna) i drapieżnych (wilk, ryś). Badania te mają na celu określenie roli drapieżnictwa w kształtowaniu struktury zespołu ssaków kopytnych. Jednocześnie prowadzone badania genetyczne tych samych gatunków i analizy środowiskowe wskazują na niebezpieczeństwo izolacji doliny Biebrzy w wyniku planowanego rozwoju infrastruktury transportowej.
Projekt sfinansowano ze środków Komisji Europejskiej i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu Life+
Licznik gości: 544800
Strona projektu LIFE Natura 2000 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instytut Biologii Ssaków PAN Biebrzański Park Narodowy Drawieński Park Narodowy Narwiański Park Narodowy Słowiński Park Narodowy Park Narodowy Ujście Warty
Copyright 2012, Wszelkie prawa zastrzeżone, Wykonanie: NEONE